ഹംസഃ സോഽഹം (451)

വാസ്തവമിതാണ്. ഏതൊരു വസ്തുവിനും രണ്ടു ഭാവമുണ്ട്. ഒന്ന് അപ്രാതിഭാസികവും അവികാര്യവും അവിനാശിയും. മറ്റേതു പ്രാതിഭാസികവും വികാര്യവും വിനാശിയും. മനുഷ്യന്‍ അവന്റെ പരമാര്‍ത്ഥഭാവത്തില്‍ വസ്തുവാണ്. ആത്മാവാണ്. ചൈതന്യമാണ്. ഈ ആത്മാവ് ഒരിക്കലും മാറ്റങ്ങള്‍ക്കധീനമല്ല. ഒരിക്കലും നശിപ്പിക്കപ്പെടാവുന്നതുമല്ല. എന്നാല്‍ അതു ഒരു രൂപാവരണം ധരിച്ചതായും ഒരു നാമം കൈക്കൊണ്ടതായും തോന്നപ്പെടുന്നു. ഈ രൂപവും നാമവും അവികാര്യമോ അവിനാശിയോ അല്ല. അവ നിരന്തരം വ്യത്യാസപ്പെട്ടുകൊണ്ടും നശിച്ചുകൊണ്ടുമിരിക്കുന്നു. എന്നിട്ടും മനുഷ്യന്‍ മൂഢമായി ഈ വികാര്യഭാവത്തില്‍, ഈ ശരീരത്തിലും മനസ്സിലും അമൃതത്വം തേടുന്നു. ഒരു നിത്യശരീരം കിട്ടാനഭിലഷിക്കുന്നു. അത്തരമൊരമൃതത്വം എനിക്കു വേണ്ടാ.

മാങ്കിമുനിയുടെ സത്യാന്വേഷണം (499)

ദാഹിക്കുമ്പോള്‍ ഉപ്പുവെള്ളം കുടിച്ചാല്‍ എന്നപോലെയാണ് അജ്ഞാനികള്‍ വസിക്കുന്ന ഗ്രാമത്തില്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക് ലഭിക്കാന്‍ പോവുന്ന അനുഭവം. ഉപ്പുവെള്ളം ദാഹം ശമിപ്പിക്കുകയില്ല. ഇവിടെനിന്നും അങ്ങേയ്ക്ക് ശാശ്വതമായ സന്തുഷ്ടി ലഭിക്കുകയില്ല. അജ്ഞാനി തെറ്റായ പാതയില്‍ അലക്ഷ്യമായി സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അവര്‍ ആത്മാന്വേഷണം നടത്തുന്നില്ല. തെറ്റുകളില്‍ നിന്നും പിന്തിരിയുന്നുമില്ല. അവര്‍ വെറും യന്ത്രങ്ങളെപ്പോലെയാണ് ഇവിടെ കഴിയുന്നത്.

ജ്ഞാനിയ്ക്ക് ഉപാധികളാല്‍ വലയുന്ന മനസ്സില്ല (498)

നിര്‍മനനായ ഒരുവന്‍ കര്‍മ്മനിരതനായാലും അല്ലെങ്കിലും ആത്മാഭിരാമനാണ്. സുഖാനുഭാവങ്ങളോടുള്ള ആസക്തി തീരെ ഇല്ലാതായവര്‍ മാത്രമേ പരമപ്രശാന്തി അനുഭവിക്കുകയുള്ളു. മറ്റുമാര്‍ഗ്ഗങ്ങളില്‍ക്കൂടി മനശ്ശാന്തി നേടിയവര്‍ക്ക് അപ്രാപ്യമാണത്.

ജ്ഞാനം നിത്യമാണ് (450)

ആരാധന മനുഷ്യഭാവത്തില്‍ നിസര്‍ഗ്ഗസിദ്ധമാണ്. അത്യുന്നതമായ തത്ത്വ ശാസ്ത്രത്തിന്നേ കേവലം അമൂര്‍ത്തമായ ആശയങ്ങള്‍ കൈകാര്യം ചെയ്യാനാവൂ. അതിനാല്‍ മനുഷ്യന്‍ എപ്പോഴും അവന്റെ ഈശ്വരനെ ആരാധനാര്‍ത്ഥം വ്യക്തിഗതനാക്കും. പ്രതീകത്തെ -അത് ഏതുതരവുമാകട്ടെ -അതായും അതിനുവേണ്ടിയും ആരാധിക്കാതെ, അതിന്റെ പിന്നിലുള്ള ഈശ്വരതത്തത്ത്വത്തിന്റെ പ്രതീകമാണെന്ന ബോധത്തോടെ ആരാധിക്കുന്നിടത്തോളംകാലം ഇതുവളരെ നല്ലതുതന്നെ. എല്ലാത്തിനും മേലെ ‘പുസ്തകങ്ങളില്‍ അങ്ങനെയുണ്ട്’ എന്ന അന്ധവിശ്വാസത്തില്‍ നിന്നു നാം മുക്തരാകണം.

ലോകത്തെ വെടിഞ്ഞ ജീവന്മുക്തര്‍ (449)

ലോകത്തെ വെടിയുക എന്നുവെച്ചാല്‍ അഹന്തയെ നിശ്ശേഷം വിസ്മരിക്കയാണ്, അതിനെക്കുറിച്ചു ലേശവും ബോധവാനല്ലാതിരിക്കയാണ്, ശരീരത്തില്‍ വസിക്കുന്നുവെങ്കിലും ശരീരത്താല്‍ ഭരിക്കപ്പെടാതിരിക്കയാണ്. ഈ തെമ്മാടി അഹന്തയെ മായ്ച്ചുകളയേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. മനുഷ്യസമുദായത്തെ സഹായിക്കാനുള്ള കഴിവ് സ്വന്തം വ്യക്തിത്വത്തെ നിശ്ശേഷം പിന്‍വലിച്ചു ജീവിക്കുകയും സ്നേഹിക്കുകയും മാത്രം ചെയ്യുന്ന മൌനികള്‍ക്കാണ്. അവര്‍ ‘ഞാനെ’ന്നോ ‘എന്റേതെ’ന്നോ പറയുന്നില്ല. മറ്റുള്ളവരെ സഹായിക്കുവാന്‍ ഉപകരണമാകുന്നതിലാണ് അവര്‍ ധന്യരാകുന്നത്.

ജ്ഞാനിയും കര്‍മ്മവും (497)

ആത്മജ്ഞാനത്തില്‍ സുദൃഢനായിരിക്കുന്നത് കൊണ്ട് ജ്ഞാനി തന്റെ കര്‍മ്മങ്ങളുടെ പരിണിതഫലങ്ങളെപ്പറ്റി ബോധവാനല്ല. വ്യക്തിഗതമനസ്സും അതിന്റെ വിഷയങ്ങളും ജ്ഞാനിയെ ബാധിക്കുന്നില്ല. മാനസികോപാധികള്‍ എല്ലാം നീങ്ങിയ ഒരുവനത്രേ ജ്ഞാനി. അയാളുടെ മേധാശക്തി വികലതകളില്ലാതെ തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

സത്ത ഒന്നേയുള്ളൂ (448)

നാം കണ്ണുകൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും ഈശ്വരനെ ഗ്രഹിക്കുമ്പോള്‍ അവിടുത്തേയ്ക്കു പല പേരുകളും നല്‍കുന്നു. എന്നാല്‍ സത്ത ഒന്നേയുള്ളൂ. വൈവിധ്യങ്ങളെല്ലാം ആ ഒന്നിനെപ്പറ്റിയ നമ്മുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങളത്രേ. നാം മറ്റൊന്നാവുകയില്ല. നമ്മുടെ യഥാര്‍ത്ഥസ്വരൂപത്തെ വീണ്ടെടുക്കുകയാണ്.

മോക്ഷം എന്നത് ഈ അജ്ഞാനത്തിന്റെ അന്ത്യമാണ് (496)

മോക്ഷം എന്നത് ഈ അജ്ഞാനത്തിന്റെ അന്ത്യമാണ്. ജീവന്‍ ഈ ഘടകങ്ങളില്‍ നിന്നും അഹംകാരത്തില്‍ നിന്നും സ്വതന്ത്രമാണെന്ന തിരിച്ചറിവാണ് മോക്ഷം. രാമാ, ഒരുവന്‍ ജ്ഞാനിയാവാന്‍ പരിശ്രമിക്കുകതന്നെ വേണം. എന്നാല്‍ അയാള്‍ വെറുമൊരു ജ്ഞാനബന്ധു (കപടജ്ഞാനി) ആയതുകൊണ്ട് കാര്യമില്ല.

ജീവനും ബോധവും (495)

ഈ ജീവന്‍ അണുസൂക്ഷ്മമോ അതിസ്തൂലമോ ആയ പദാര്‍ത്ഥമല്ല. അത് നിശ്ശൂന്യതയോ മറ്റെന്തെങ്കിലുമോ അല്ല. ജീവന്‍ സ്വയം അറിയുമ്പോള്‍ അത് സര്‍വ്വവ്യാപിയും നിര്‍മ്മലവുമായ ബോധം തന്നെയാണ്. അണുവിനെക്കാള്‍ അതിസൂക്ഷ്മം, എന്നാല്‍ സ്തൂലമെന്ന വാക്കിനു വിവക്ഷിക്കാവുന്നതിലും ഉപരിയാണതിന്റെ വിസ്താരം. അത് എല്ലാമെല്ലാമാണ്. ശുദ്ധമായ അവബോധമാണ്. ജ്ഞാനികള്‍ അതിനെ ജീവന്‍ എന്ന് വിളിച്ചു.

നാം ചിന്തിക്കുന്നതെന്തോ, അതായിത്തീരുന്നു (447)

യുക്തി ചിന്തയ്ക്കപ്പുറമെത്താനുള്ള ഒരു ശക്തിവിശേഷം മനുഷ്യനിലുണ്ടാവാന്‍ വളരെ എളുപ്പമുണ്ട്. വാസ്തവത്തില്‍, ഏതു കാലഘട്ടത്തിലും ജീവിച്ച സിദ്ധപുരുഷന്മാരെല്ലാവരും ഇപ്രകാരമൊരു ശക്തി തങ്ങളിലുള്ളതായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍ വിഷയസ്വഭാവത്തില്‍ത്തന്നെ, ആദ്ധ്യാത്മികമായ ആശയാനുഭൂതികള്‍ യുക്തിചിന്തയുടെ ഭാഷയിലേക്കു വിവര്‍ത്തനം ചെയ്യുക സാദ്ധ്യമല്ല. തങ്ങളുടെ ആദ്ധ്യാത്മകാനുഭൂതികളെ പറഞ്ഞറിയിക്കാന്‍ തങ്ങള്‍ അശക്തരാണെന്ന് ഈ മഹാത്മാക്കളെല്ലാവരും പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്.