അനന്തബോധം (467)

‘നീയിവിടെ കാണുന്നതൊന്നും ഉള്ളതല്ല, യാതൊന്നും സത്യമായി നിലനില്‍ക്കുന്നവയല്ല. നിനക്ക് കാണപ്പെടാത്തതായും ഒന്നുമില്ല. മനസ്സേന്ദ്രിയങ്ങള്‍ക്ക് അതീതമായും യാതൊന്നുമില്ല. എന്നാല്‍ ഒന്നുമാത്രമുണ്ട്. ആത്മാവ്. അത് ശാശ്വതമാണ്; അനന്തമാണ്‌. വിശ്വമായി കാണുന്നത് ആത്മാവിന്റെ പ്രതിഫലനം മാത്രമാണ്. ബോധത്തില്‍ അന്തര്‍ലീനമായിരിക്കുന്ന ചൈതന്യവിശേഷം വിശ്വമായും വൈവിദ്ധ്യമാര്‍ന്ന ജീവജാലങ്ങളായും കാണപ്പെടുന്നു. അതിനെ ലോകം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ബന്ധനമോ മുക്തിയോ ഒന്നും ഉള്ളവയല്ല. ഒരേയൊരനന്തബോധം മാത്രമേ നിലവിലുള്ളു. പലതില്ല. ബന്ധനത്തിന്റെയും മുക്തിയുടെയും തെറ്റിദ്ധാരണകള്‍ ഉപേക്ഷിച്ച് ശാന്തിയടയൂ.’

പ്രബുദ്ധനായ ഭൃംഗീശന്‍ (466)

അയാള്‍ക്ക് ഒന്നിനോടും ആസക്തിയില്ല. എന്നാല്‍ എല്ലാറ്റിനെയും ഒരു സാക്ഷിഭാവത്തില്‍ അയാള്‍ കാണുന്നുണ്ട്. അയാളില്‍ സ്വാര്‍ത്ഥപരമായ ആഗ്രഹങ്ങള്‍ ഇല്ല. അത്യാഹ്ളാദമോ ആകുലതകളോ അയാളില്‍ ഇല്ല. മനസ്സ് പ്രശാന്തം. ദുഖരഹിതം. കര്‍മ്മാകര്‍മ്മങ്ങളോട് നിര്‍മ്മമനാണയാള്‍. പ്രകൃത്യാ അയാള്‍ ശാന്തനും സമതാഭാവമുള്ളവനുമാണ്. ജനനം, ജീവിതം, മരണം എന്നിവയാലൊന്നും അയാളിലെ സമതാഭാവത്തിനു മാറ്റങ്ങള്‍ ഉണ്ടാവുന്നില്ല.

ഭക്തിയോഗപാഠങ്ങള്‍ (430)

ലോകചരിത്രം ആത്മവിശ്വാസമുള്ള, അഗാധമായ ചാരിത്രവും സ്വഭാവശുദ്ധിയുമുള്ള അര ഡസന്‍ ആളുകളുടെ ചരിത്രമാണ്. മൂന്നു കാര്യം നമുക്കു അവശ്യം വേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. സഹതപിക്കുന്ന ഹൃദയം, ആശയാവിഷ്കരണത്തിനുള്ള മസ്തിഷ്കം, പ്രവര്‍ത്തിക്കാനുള്ള കൈകള്‍.

യോഗം ഭക്തിയിലൂടെ (429)

ഭിന്നാഭിപ്രായങ്ങളെ സഹിക്കുകമാത്രമല്ല, അവയോടു സഹഭാവമുള്‍ക്കൊണ്ട്, മറ്റാളുകളുടെ മാര്‍ഗ്ഗത്തെ മനസ്സിലാക്കി അവരുടെ ഈശ്വരാന്വേഷണത്തിലും അഭിലാഷങ്ങളിലും പങ്കുകൊള്ളത്തക്കവണ്ണം നമ്മുടെ പ്രകൃതം വിവിധഭാവവിശാലമാവണം.

ഭക്തിയോഗത്തെപ്പറ്റി (428)

പരമാത്മാവുമായി ഐക്യം പ്രാപിപ്പാനുള്ള ഭക്തിയുടെ ക്രമവത്പദ്ധതിയാണ് ഭക്തിയോഗം. ആത്മസാക്ഷാല്‍ക്കാരത്തിലേക്കു നയിക്കുന്ന മാര്‍ഗ്ഗങ്ങളില്‍വെച്ച് ഏറ്റവും എളുപ്പവും ഉറപ്പായാശ്രയിക്കാവുന്നതുമായ മാര്‍ഗ്ഗം ഇതത്രേ. ഈശ്വരപ്രേമമൊന്നുമാത്രമാണ് ഈ മാര്‍ഗ്ഗത്തില്‍ക്കൂടി പൂര്‍ണ്ണതയിലെത്തുവാന്‍ അത്യന്താപേക്ഷിതമായത്.

സങ്കല്‍പ്പങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കൂ (465)

രാമാ, നീ എന്തൊക്കെ ചെയ്താലും അത് ശുദ്ധാവബോധം മാത്രമാണെന്നറിയുക. ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് ഒളിഞ്ഞും തെളിഞ്ഞും ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നതും അല്ലാത്തതുമായ എല്ലാം. ‘അതിനും’, ‘ഇതിനും’, മറ്റും ഇവിടെ ഇടമില്ല. അതിനാല്‍ ബന്ധനം, മോക്ഷം, തുടങ്ങിയ സങ്കല്‍പ്പങ്ങള്‍ക്കുപോലും സാധുതയില്ല. അതിനാല്‍ അവയെ ഉപേക്ഷിക്കൂ. നിത്യശുദ്ധമായ അഹങ്കാരരഹിതമായ സ്വരൂപത്തില്‍ സ്വാഭാവികമായി വരുന്ന കര്‍മ്മങ്ങളെ അനുഷ്ഠിച്ചു സ്വതന്ത്രനായി ജീവിക്കൂ.

ഭക്തിയോഗത്തെപ്പറ്റി (427)

‘ഭഗവാനേ, നാഥാ, എന്റെ ഈ സാധനമൊന്നു സൂക്ഷിച്ചു കൊള്ളണേ. ആ സാധനം എനിക്കു കിട്ടുമാറാക്കണേ. എന്റെ ഈ ചെറിയ പ്രാര്‍ത്ഥന ഞാനങ്ങോട്ടു തരാം. പകരം അങ്ങു നിത്യവൃത്തിക്ക് അത്യാവശ്യമായ ഇതു ഇങ്ങോട്ടു തരണേ, എന്റെ തലവേദന ഭേദമാക്കണേ’ എന്നും മറ്റും പറയുന്നതു ഭക്തിയല്ല. അവ മതത്തിന്റെ ഏറ്റവും താണ പടികളാണ്. കര്‍മ്മത്തിന്റെ ഇങ്ങേയറ്റത്തെ രൂപങ്ങള്‍, ഒരുവന്‍ തന്റെ മാനസികശക്തികള്‍ മുഴുവന്‍ സ്വശരീരത്തേയും ശരീരാവശ്യങ്ങളേയും തൃപ്തിപ്പെടുത്താന്‍ വിനിയോഗിക്കയാണെങ്കില്‍, അയാളും മൃഗവും തമ്മിലെന്തു വ്യത്യാസം?

നീ സുക്ഷ്മവും നിര്‍മ്മലവുമായ ബോധമാണ് (464)

നീ സുക്ഷ്മവും നിര്‍മ്മലവുമായ ബോധമാണ്. ആ ബോധം അവിച്ഛിന്നവും സങ്കല്‍പ്പങ്ങള്‍ക്ക് അതീതവും എന്നാല്‍ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്നതുമാണ്. അജ്ഞാനത്തിന്റെ അവസ്ഥയില്‍ മാത്രമേ ലോകം ഒരു മായക്കാഴ്ച്ചയായി നിലനില്‍ക്കുന്നുള്ളൂ. എന്നാല്‍ പ്രബുദ്ധന്റെ ദൃഷ്ടിയില്‍ എല്ലാം ബ്രഹ്മം മാത്രം. ഏകത, അനേകത തുടങ്ങിയ എല്ലാ സങ്കല്‍പ്പങ്ങളെയും അതിജീവിച്ച് ആനന്ദചിത്തനായി കഴിഞ്ഞാലും. വിഭ്രമത്തിനടിമയായ ഒരുവനെപ്പോലെ പെരുമാറി ദുരിതമനുഭവിക്കാന്‍ നിനക്കിടയാവാതിരിക്കട്ടെ.

ഇഷ്ടവും മതവും ആദര്‍ശവും (426)

എന്റെ ആദര്‍ശം നിങ്ങളുടെമേല്‍ അടിച്ചേല്‍പ്പിക്കാന്‍ എനിക്കവകാശമില്ല. എന്റെ കര്‍ത്തവ്യം എനിക്കറിയാവുന്ന ആദര്‍ശങ്ങളെയെല്ലാം നിങ്ങളുടെ മുമ്പില്‍ വെയ്ക്കുകയും നിങ്ങള്‍ക്കു ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടതും ഏറ്റവും പറ്റിയതും കണ്ടുപിടിക്കാന്‍ നിങ്ങളെ സഹായിക്കുകയുമാണ്. നിങ്ങള്‍ക്കു ഏറ്റവും പറ്റിയതു കൈക്കൊള്ളുകയും അതില്‍ സ്ഥിരമാകയും ചെയ്യുക. ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ ‘ഇഷ്ടം’. നിങ്ങളുടെ വിശേഷാദര്‍ശം.

പ്രധാന പ്രതീകങ്ങള്‍ (425)

ഒരു മതസമ്പ്രദായത്തില്‍ ജനിക്കയും അതിന്റെ ശിക്ഷണം നേടുകയും ചെയ്യുന്നതു വളരെ നന്ന്. അതു നമ്മുടെ ഉല്‍കൃഷ്ടതരഗുണങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. എന്നാല്‍, ബഹുഭൂരിപക്ഷം ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളിലും നമ്മള്‍ ആ ചെറുവിഭാഗത്തിനകത്തു മരിക്കുന്നു. നാം പുറത്തു കടക്കുന്നില്ല. വളരുന്നുമില്ല. ഈ പ്രതീകോപാസനയ്ക്കെല്ലാമുള്ള വലിയൊരപകടമാണത്. ഇവയെല്ലാം ഒരുവന്‍ കടക്കേണ്ട പടികളാണെന്നു ഒരാള്‍ പറയും. പക്ഷേ, അയാള്‍ ഒരിക്കലും അവയ്ക്കു പുറത്തു കടക്കുന്നില്ല. വയസ്സായിട്ടും അവയില്‍ത്തന്നെ ഒട്ടിനില്‍ക്കുന്നു.